Content Management Powered by CuteNews
 

Albüm
BYZANTINH MOY∑IKH

Tanıtım, Sayı 7

Kitap büyüklüğünde, kalın, sert ve güzel bir karton kutu; üzerinde gür pala bıyıklı bir adamın resmi, Patrikhane arması ve Grek alfabesiyle yazılmış ”Bizans Müziği” ifadesi... İstanbul Rum Patrikhanesi Başmugannîsi İakovos Nafpliotis'in Patrikhane üslubu ile Ortodoks ilahileri okuduğu, Orfeon ve Odeon firmalarınca yayınlanmış taş plak kayıtları, Bizans müziği uzmanı müzikolog Prof. Dr. Antonios Aligizakis'in araştırmaları sonucunda 5 CD haline getirilmiş ve bu koca kutuya konmuş. İçindeki kitap olmaya ramak kalmış kitapçıkta da Prof. Aligizakis'in Patrikhane müziği, Nafpliotis ve kayıtlarla ilgili yazısı mevcut. Kitapçık ve bütün diğer içerik önce Yunanca, sonra İngilizce, en sonda da Türkçe yazılmış (Bu duruma içerledim doğrusu... Türkçe en azından ikinci sırada gelmeliydi).

Açıkçası bu kutuyu görmeden önce böyle taş plak kayıtlarının varlığından bîhaberdim. Bu sebeple, bu çalışmayı yayınlayarak aslında ortak müzik kültürümüze büyük bir katkı sağlayan Kalan Müzik'e ve çalışmayı destekleyen Beyoğlu Musiki Sevenler Derneği'ne teşekkür etmek lazım. Patrikhane'ye de sadece kendi müzik geleneğine değil, bir bütün olarak toplumumuzun müzik geleneğine ve kayıt tarihimize de ışık tutan bu çalışmaya desteği ve teşviğinden dolayı şahsen şükran duyuyorum.
 
Önce kitapçıktan bahsedeyim... Bir arşiv yayınına yaraşır derecede bol fotoğraf içeriyor. Metnin genelini kavramak ise ıstılâh ve müzik teorisi açısından bu müziğe bir nebze aşina olmayı gerektiriyor. ”Bizans müziği” nazariyatını, kültürünü ve ıstılâhatini bilmeyen biri yazının içeriğine hayli yabancı kalacaktır.
 
Kitapçıkta Nafpliotis'in ilahi okuduğu taş plak kayıtlarının tam bir listesi mevcut. Ayrıca Nafpliotis'in iki icrasından notaya alınmış Bizans notası örnekleri konmuş ki işbu notaya pek aşina olmayan bir ilgili için kitapçığın en heyecan verici kısmı burası olsa gerek. Kitapçığın tasarımı da gerçekten başarılı.
 
Kutuda tam tamına 5 adet CD bulunuyor. İçerik gerçekten hayli ilginç. Bu müzik konusunda kesin bir renk beyan edecek haddi kendimde görmüyorum... Fakat ilgiyle ve merakla dinlediğimi belirteyim. Bizim makamlarımızla olan benzerlikler, farklılıklar, bazen aynılıklar, bazen ayrılıklar insanı heyecana sevk ediyor. İlginç perdeler, enteresan sesler, acayip nüanslar, dehşetli melodiler, garip cins ve çeşniler, kesin ve kendinden emin icralar... Bu kayıtları incelemek ve değerlendirmek nazariyat alanında çalışan müzikbilimciler/ilgililer için enteresan ve ufuk açıcı bir tecrübe olacaktır.
 
Bizans müziği/musikîsi tabiri, kayıtlardaki müzikle ne kadar uyuşur; tartışmaya açık olduğunu düşünüyorum. Muhakkak ki kitapçıktaki yazıda belirtildiği gibi, eski zamanlardan bu yana süren bir geleneğin var olması mümkün. Fakat yazıda ”İstanbul teganni üslubunun .... ayırt edici özellikleri, 17. ve 18. yüzyıllarda gelişmiştir.” denmekte. Malumunuz; bu tarih Osmanlı dönemine tekabül eder; yani İstanbul üslubu (buradaki ”üslup” da yoruma açık bir konu olmakta) Osmanlı devrinde gelişmiş, oturmuş demektir. Bu sebeple bu müziğe ”Bizans müziği” demek ne kadar doğrudur; bizce tartışılır. 

Buradan Türk makam müziği ile ”Bizans müziği” arasında bir ”yumurta mı tavuktan tavuk mu yumurtadan” benzeri kör dövüşü çıkarma niyetinde değiliz. Fakat; böyle olduğu iddiasında bulunmadan; bir müzik eserine sırf Bizans notasıyla yazılmış diye Bizans müziği denmeli midir diye de düşünmekteyiz. İlginç olan nokta, metnin geri kalanında, bu ”Osmanlı içinde gelişme” durumu üzerinde pek durulmayarak işin Bizans yönünün ön planda tutulması.
 
Kozmetik tenkitlere gelirsek... CD'ler, içinden kolayca fırlayıp sağa sola uçabilecekleri hayli kötü tasarımlı kartonlar içine konmuş. Gerçekten de birini elime alırken kartonundan fırladı, yere düştü. Fırlamaması halinde de CD'ler bu kartonlar içinde fıldır fıldır oynuyor. Çizilmeye açık. Bunun yerine aynı görsel tasarımda, bildiğimiz CD zarfları kullanılsaydı çok daha kullanışlı olacağı kesin.
Kutunun fiyatı 48 YTL. Sanıyorum ki az sayıda üretilmiş veya dağıtılmış. Çünkü bir tek müzik dükkânı haricinde hiçbir yerde rastlamadım. Zaten herkesin kolaylıkla alabileceği bir fiyat da değil. Her ne kadar içeriğine göre bayağı ucuz sayılabilecek olsa da, ilgili pek çok kişi fiyatını görünce almaktan vazgeçecektir. Bunun için hem kitapçığı ufaltılıp kısaltılmış, hem de 5 CD'den belli eserler seçilerek bir tek CD'ye sığdırılmış kompakt bir versiyonu yayınlanır ve uygun bir fiyatla satılırsa çok faydalı olacaktır; meraklı olanlar, öğrenciler daha rahat alarak içindeki güzel müziğe aşina olacaklardır.
 
Netice: Arşivlik, üzerinde çok uğraşılmış bir yapım. İçeriği bakımından da çok ilginç ve kıymetli. Meraklılar muhakkak edinmeli.
 

 

Korkutalp Bilgin
Albüm
BYZANTINH MOY∑IKH
, Tanıtım, Sayı 7


Saz ve Söz Bağımsız Türk Müziği Yayını olarak yazılarımızdan alıntı yapıldığında kaynak belirtilmesini rica ederiz.
www.sazvesoz.net | bilgi@sazvesoz.net